Bu rehberimizde; yasal mal rejiminde edinilmiş ve kişisel mal ayrımını, artık değer ile katılma alacağının hesaplanma prensiplerini ve tasfiye dışı tutulan varlık gruplarını tüm ayrıntılarıyla ele aldık.

Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal Ayrımı Nasıl Yapılır?

Yasal mal rejiminin tasfiyesinde eşlerin sahip olduğu tüm varlıklar tek bir havuzda toplanmaz. Kanun koyucu, mülkiyeti edinilmiş mallar ve kişisel mallar olmak üzere iki temel kategoriye ayırmıştır. Bir malın hangi grupta yer aldığı, tasfiyede paylaşıma konu olup olmayacağını doğrudan netleştirir.

1. Edinilmiş Mallar (TMK m. 219)

Eşlerin evlilik birliği devam ederken belirli bir emek ve karşılık vererek kazandıkları değerlerdir. Başlıca unsurlar şunlardır:

• Evlilik sürecinde çalışarak elde edilen maaş, ücret ve ticari kazançlar,
• Sosyal güvenlik kuruluşları veya yardım sandıklarınca yapılan toplu/düzenli ödemeler,
• Çalışma gücünün azalması ya da yitirilmesi sebebiyle ödenen tazminatlar,
• Kişisel malların sağladığı her türlü dönemsel gelir (kira gelirleri, faiz getirileri, şirket kâr payları / temettüler),
• Edinilmiş malların elden çıkarılmasıyla yerine ikame edilen yeni mal varlığı değerleri.

2. Kişisel Mallar (TMK m. 220)

Evlilik ortaklığının tamamen dışında kalan, doğrudan eşin şahsına tahsis edilmiş varlıklardır:

• Yalnızca eşlerden birinin şahsi kullanımına tahsis edilmiş eşyalar (kıyafetler, mücevher ve aksesuarlar, mesleki aletler),
• Evlilik akdi kurulmadan önce edinilmiş olan taşınmaz, taşıt ve nakit birikimler,
• Evlilik devam etse dahi miras, hibe veya karşılıksız kazandırma yoluyla intikal eden değerler,
• Kişilik haklarına yönelik saldırılardan doğan manevi tazminat alacakları,
• Kişisel malların satılmasıyla elde edilen ikame değerler.

Uygulamada İspat Kuralı (TMK m. 222):

Bir malın kısmen evlilik öncesi tasarrufla, kısmen de evlilik içi kazançla alınması gibi karmaşık tablolarda iddia belgelerle desteklenmelidir. Tapu kayıtları, banka dekontları ve veraset belgeleri ispatın temelidir. Aksi somut delillerle kanıtlanamadığı müddetçe, evlilik sürecinde var olan tüm mallar kanunen “edinilmiş mal” kabul edilir. İspat külfeti kişisel mal savını öne süren taraftadır.

Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?

Katılma alacağı, mal rejiminin sona ermesiyle birlikte eşlerden birinin, diğer eşin edinilmiş mallarındaki net ekonomik fazlalık (artık değer) üzerinden talep ettiği kanuni para alacağıdır. Tasfiye davası aynen mal paylaşımı değil, nakdi bir alacak talebidir.

Hesaplama aşamaları sırasıyla şu ilkeler üzerinden yürütülür:

• Edinilmiş Malların Belirlenmesi: Boşanma davasının açıldığı tarih esas alınarak her iki eşin mevcut edinilmiş mal portföyü dondurulur ve tespit edilir.
• Borçların Mahsubu ve Artık Değer (TMK m. 231): Belirlenen edinilmiş mallara ilişkin mevcut borçlar toplam değerden düşülür. Elde edilen pozitif bakiye ilgili eşin “artık değerini” gösterir.
• Yasal Oranın Uygulanması (TMK m. 236): Taraflar resmi bir mal rejimi sözleşmesiyle farklı bir oran belirlememişse; her eş, diğerinin artık değerinin yarısı (1/2) üzerinde hak sahibidir.
• Tasfiye Tarihi Değerlemesi: Malların türü dava açılışında belirlense de ekonomik piyasa değeri kural olarak tasfiye anındaki (mahkeme karar tarihine en yakın) rayiç üzerinden bilirkişilerce takdir edilir.

(Not: Eşin diğerinin malına doğrudan yaptığı harcamaları kapsayan “katkı payı alacağı” ile malların değer kazanmasıyla doğan “değer artış payı”, katılma alacağından ayrı hesap parametrelerine tabidir.)

Boşanmada Hangi Varlıklar Paylaşım Kapsamı Dışındadır?

Tasfiye esnasında hesaba dahil edilmeyen temel mal grupları şunlardır:

• Evlilik Öncesi Varlıklar: Nikah tarihinden önce edinilen konut, taşıt veya birikimler kişisel mal niteliğindedir; paylaşıma konu edilmez. (Fakat bu malların evlilik boyunca elde edilen kira gelirleri edinilmiş mal kabul edilir).
• Miras ve Bağışlar: Evlilik birliği sürerken dahi aileden kalan miraslar veya üçüncü kişilerden gelen hibe varlıklar paylaşım dışıdır.
• Manevi Tazminatlar: Şahsın manevi bütünlüğüne yapılan saldırılar sebebiyle mahkemece hükmedilen tazminat bedelleri kişisel mal statüsündedir.
• Şahsi Eşyalar: Münhasıran bir eşin gündelik veya mesleki kullanımına yarayan eşyalar.
• Borca Batık Mal Grupları: Edinilmiş malın borcu aktif değerini aşıyorsa negatif artık değer oluşmaz, sıfır kabul edilir ve diğer tarafa borç yansıtılamaz.
• Sözleşmeyle Belirlenmiş Kişisel Mallar: Eşlerin noterde yaptıkları resmi mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal olarak kararlaştırdıkları kalemler.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlenmeden önce aldığım taşınmaz boşanırken eşime geçer mi?

Hayır. Evlilikten önce tapusu alınan taşınmazlar kişisel maldır ve tasfiyede paylaşıma girmez. Ancak evlilik devam ederken bu taşınmaz için edinilmiş mallarla (örneğin maaşla) kredi taksiti ödenmişse veya tadilat yapılmışsa diğer eş katkısı oranında değer artış / denkleştirme talep edebilir.

Katılma alacağı için boşanma davasının bitmesi zorunlu mudur?

Mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanma davası açıldığı anda terditli olarak açılabileceği gibi ayrı bir dava şeklinde de ikame edilebilir. Ancak mahkemece katılma alacağına hükmedilebilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi yasal bir ön şarttır (bekletici mesele yapılır).

Evlenirken sözleşme yapmadıysak hangi usul uygulanır?

1 Ocak 2002 tarihinden sonra gerçekleşen evliliklerde, taraflar noterde aksine bir mal rejimi sözleşmesi (mal ayrılığı, mal ortaklığı vb.) yapmamışsa kanunen doğrudan “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” geçerlidir.

Eşimin adına kayıtlı banka hesabındaki para paylaşılır mı?

Hesaptaki meblağ evlilik süresince elde edilen çalışma gelirlerinden, maaşlardan veya yatırımlardan kaynaklanıyorsa edinilmiş maldır ve kural olarak tasfiyeye tabidir. Kaynağın miras veya evlilik öncesi birikim olduğu resmi dekont ve belgelerle ispatlanmadığı sürece ortak kazanım kabul edilir.

Detaylı Bilgi ve Profesyonel Danışmanlık

Boşanma sürecinde mal rejiminin tasfiyesi; teknik hesaplamalar, banka ve tapu kayıtlarının incelenmesi, süreler ve ispat yükü açısından titizlikle yürütülmesi gereken son derece kapsamlı bir hukuki süreçtir. Haksız mal kayıplarının önüne geçmek, katılma alacağınızı doğru hesaplatmak ve sürecinizi mevzuata uygun şekilde yürütmek adına detaylı bilgi ve profesyonel hukuki danışmanlık için Bitmez Hukuk ile iletişime geçebilirsiniz.

The post Boşanmada Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Katılma Alacağı Hesaplaması first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

Borçlar Hukuku; kişiler ve kurumlar arasındaki borç ilişkilerini, sözleşmelerin bağlayıcılığını ve haksız fiillerden doğan sorumlulukları düzenleyen, özel hukukun en temel alanlarından biridir. Günlük hayattaki basit bir anlaşmadan büyük ölçekli ticari sözleşmelere kadar kurulan her hukuki bağ, borçlar kanunu ilkeleri çerçevesinde hayat bulur.

Bitmez Hukuk; müvekkillerinin taraf olduğu sözleşmelerin kurulması, tadili ve feshi süreçlerinden, borcun ifa edilmemesi (temerrüt) ve haksız fiil sonucu meydana gelen maddi ve manevi zararların tazminine kadar geniş bir alanda hukuki destek sunar. Temel gayemiz, hak kayıplarını oluşmadan önleyen titiz sözleşme taslakları hazırlamak ve ortaya çıkan uyuşmazlıklarda müvekkillerimizin menfaatlerini etkin biçimde savunmaktır.

Bu Alandaki Temel Hizmetlerimiz:

• Sözleşmeler Hukuku: Kira, satış, eser (inşaat/taahhüt), vekâlet, hizmet, bağışlama ve kefalet sözleşmeleri başta olmak üzere her türlü tipik ve atipik sözleşmenin hazırlanması, revizesi ve fesih süreçlerinin yönetimi.
• Maddi ve Manevi Tazminat: Trafik kazaları, haksız fiiller, sözleşmeye aykırılık ve kusurlu davranışlardan doğan zararların tazmini davaları.
• Kira Hukuku ve Gayrimenkul Uyuşmazlıkları: Tahliye davaları, kira bedelinin tespiti (kira uyarlama) davaları, kira alacaklarının tahsili ve kira sözleşmelerinin feshi.
• Alacak ve Borç İlişkileri: Borcun ifası, alacağın temliki, borcun nakli, temerrüt faizi talepleri ve sözleşmeden dönme haklarının kullanılması.
• Kusursuz Sorumluluk: Adam çalıştıranın sorumluluğu, bina ve yapı malikinin sorumluluğu gibi kusur aranmaksızın doğan zararların takibi ve çözümü.

Makalemizde yer alan konular genel çerçevede ele alınmış olup, her hukuki durumun kendine özgü dinamikleri ve riskleri bulunmaktadır. Olası hak kayıplarının önüne geçmek, sürecinizi güvenle yönetmek ve somut durumunuza uygun profesyonel hukuki danışmanlık almak için Bitmez Hukuk ile iletişime geçebilirsiniz.

The post BORÇLAR HUKUKU first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

Ticari faaliyetlerin dinamik yapısı, hızlı kararlar almayı gerektirirken aynı zamanda öngörülebilir ve sağlam bir hukuki altyapıya ihtiyaç duyar. Bitmez Hukuk, yerli ve yabancı gerçek ile tüzel kişilere, faaliyetlerinin başlangıcından kurumsal işleyişlerinin her aşamasına kadar ticaret hukukunun tüm alanlarında danışmanlık ve uyuşmazlık çözümü hizmeti sunmaktadır.

Yaklaşımımızın temelini, olası hukuki uyuşmazlıkları henüz ortaya çıkmadan engelleyen önleyici hukuk danışmanlığı oluşturur. Ticari sözleşmelerin hazırlanması, kurumsal yönetim süreçlerinin yürütülmesi ve ticari risklerin minimize edilmesi odaklı çalışarak müvekkillerimizin ticari itibarını ve menfaatlerini koruyoruz.

Bu Alandaki Temel Hizmetlerimiz:

• Şirketler Hukuku: Şirket kuruluşu, ana sözleşme hazırlanması, genel kurul ve yönetim kurulu işlemlerinin yürütülmesi, sermaye artırımı/azaltımı ve hisse devirleri.
• Ticari Sözleşmeler: Bayilik, distribütörlük, franchise, tedarik, lisans ve hizmet sözleşmelerinin hazırlanması, incelenmesi ve risk analizlerinin yapılması.
• Kurumsal Yeniden Yapılanma: Birleşme ve devralmalar (M&A), tür değişikliği ve ortaklık yapısının yeniden düzenlenmesi.
• Kıymetli Evrak ve Alacak Yönetimi: Çek, senet (poliçe/bono) ve diğer ticari senetlerden doğan hak ve alacakların takibi.
• Uyuşmazlık Çözümü ve Dava Takibi: Haksız rekabet, şirket ortakları arası anlaşmazlıklar, sorumluluk davaları ve iflas/konkordato süreçlerinin takibi.
• Makalemizde yer alan konular genel çerçevede ele alınmış olup, her hukuki durumun kendine özgü dinamikleri ve riskleri bulunmaktadır. Olası hak kayıplarının önüne geçmek, sürecinizi güvenle yönetmek ve somut durumunuza uygun profesyonel hukuki danışmanlık almak için Bitmez Hukuk ile iletişime geçebilirsiniz.

The post TİCARET HUKUKU first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

Kasten öldürme suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesinde düzenlenen ve ceza hukuku sistemimizde en ağır yaptırımla karşılık bulan suç tiplerinden biridir. Suçun hem tanımı hem de mahkeme sürecindeki hukuki nitelendirme meselesi, savunma stratejisi açısından belirleyici sonuçlar doğurur. Bu nedenle TCK m.81’in hukuki çerçevesini doğru analiz etmek büyük önem taşır.

Bu makalede kasten öldürme suçunun yasal tanımı, manevi unsuru (kast), öngörülen cezalar ve ağır ceza yargılamasının temel özellikleri ele alınmaktadır.

Kasten Öldürme Suçunun Tanımı ve Manevi Unsuru (Kast)

TCK m.81, kasten öldürme suçunu yalın bir biçimde “Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır” şeklinde tanımlar. Suçun oluşabilmesi için ölüm neticesinin gerçekleşmesinin yanı sıra, fail bakımından belirleyici olan “kast” unsurunun bulunması şarttır.

Kast, failin eyleminin sonucunu bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesidir. Ceza hukuku uygulamasında kast iki biçimde ele alınır:

• Doğrudan Kast: Failin, ölüm sonucunu bizzat amaçladığı ve hareketini doğrudan bu neticeyi gerçekleştirmek üzere yaptığı durumdur.
• Olası Kast (TCK m.21/2): Failin, ölüm sonucunu “mümkün ve muhtemel” görmesine rağmen, “olursa olsun” diyerek bu ihtimali göze alıp hareketini sürdürmesidir. Olası kast halinde, temel cezadan kanuni oranlarda indirim yapılır.

Uygulamada sıklıkla karışıklığa yol açan kritik bir nokta, olası kast ile bilinçli taksir arasındaki ince çizgidir. Bilinçli taksirde fail neticeyi öngörür ancak istemez; olası kastta ise öngörülen netice kabullenilmiştir. Sanığın hangi madde kapsamında yargılanacağı ve alacağı ceza miktarı doğrudan bu ayrıma bağlıdır.

Kastın ispatı; eylem öncesindeki hazırlık hareketleri, kullanılan silahın/aracın niteliği, darbelerin yoğunluğu ve vücuttaki isabet noktaları (hayati bölgeler) gibi maddi bulgular ışığında tespit edilir. Mahkemeler bu tespiti olay yeri incelemesi, adli tıp raporu, tanık beyanları ve kamera kayıtları gibi delil bütünü üzerinden yapar.

Kasten Öldürme Suçunun Cezası (TCK 81 ve 82)

Kanunun öngördüğü ceza miktarları, olayın oluş biçimine (nitelikli haller) ve sanığın durumuna (teşebbüs, tahrik vb.) göre değişiklik gösterir. Mahkeme, aşağıdaki temel yasal çerçeveyi somut olayın özelliklerine göre uyarlar:

Not: TCK m.25 kapsamında eylemin “meşru müdafaa (haklı savunma)” sınırları içerisinde işlendiği ispat edilirse, eylem hukuka aykırı sayılmaz ve sanığa ceza verilmez.

Öldürme Davalarında Savunma ve Hukuki Nitelendirme Meselesi

Kasten öldürme davalarında ceza avukatının ve savunmanın birincil görevi, olayı sadece maddi olgularla değil; kastın niteliği ve hukuki nitelendirme ekseninde bütünlüklü olarak ele almaktır.

Uygulamada en sık karşılaşılan nitelendirme sorunlarından biri, eylemin “Kasten Öldürme” mi yoksa “Kasten Yaralama Sonucu Ölüme Neden Olma (TCK m.87/4)” mi olduğudur. Maktul hayatını kaybetmiş olsa bile, failin baştaki kastının sadece yaralamaya yönelik olduğu (örneğin; hayati tehlike arz etmeyen bir bölgeye tek el ateş edilmesi veya silahsız bir kavga esnasında ölümün gerçekleşmesi) delillerle ortaya konulursa, uygulanacak ceza maddesi lehe olacak şekilde köklü bir değişime uğrar.

Aynı şekilde, iddianamede sanığa yüklenen “tasarlayarak” veya “canavarca hisle” öldürme gibi ağır nitelikli hallerin (TCK m.82) somut olayda gerçekten oluşup oluşmadığı, savunmanın yoğunlaşması gereken en kritik aşamalardan biridir.

Ağır Ceza Yargılamasının Özellikleri ve Tutukluluk Süreci

Kasten öldürme suçu, 5235 sayılı Kanun uyarınca Ağır Ceza Mahkemelerinin görev alanına girer. Bu yargılamalar, Asliye Ceza Mahkemelerinden yapısal olarak çok daha farklı dinamiklere sahiptir:

• Zorunlu Müdafilik: TCK m.81 kapsamında yargılanan bir şüpheli/sanık, avukat talep etmese dahi baro tarafından kendisine zorunlu müdafi (avukat) atanır (CMK m.150/3).
• Heyet Yapısı: Yargılama süreci, bir başkan ve iki üye hakimden oluşan üç kişilik heyet tarafından yürütülür.
• Uzun Tutukluluk Süreleri: Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda tutukluluk süresi, zorunlu uzatma kararlarıyla birlikte en fazla 5 yıla kadar devam edebilir (CMK m.102/2).
• Kapsamlı İspat Yükü: Olay yeri inceleme tutanakları, otopsi ve Adli Tıp Kurumu raporları, HTS kayıtları, balistik incelemeler ve çapraz sorgu teknikleri davanın kaderini belirler.

Kasten öldürme davalarında savunmanın başarısı, soruşturma aşamasının ilk anından (gözaltı/ifade) itibaren dosyanın titizlikle takip edilmesine, delillerin karartılmadan toplanmasına ve mahkeme heyetine doğru hukuki nitelendirmenin sunulmasına bağlıdır. Bu karmaşık süreçte telafisi imkânsız hak kayıpları yaşamamak adına, ceza hukuku alanında uzman bir avukatın profesyonel desteğiyle hareket edilmesi hayati önem taşımaktadır.

The post Kasten Öldürme Suçu (TCK m.81) first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

Ceza yargılamasında bireyin temel haklarından olan kişi özgürlüğünü kısıtlayan en ağır koruma tedbiri tutuklama kararıdır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 100 ile 108. maddeleri arasında düzenlenen tutuklama, kesinlikle bir “ceza” değil, istisnai durumlarda başvurulması gereken bir “tedbir”dir. Kanun koyucu, bu ağır tedbiri sıkı şartlara bağlamış ve tutuklama koşullarının oluştuğu hallerde dahi öncelikli olarak adli kontrol hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağının değerlendirilmesini emretmiştir.

Bu makalede; hangi durumlarda tutuklama kararı verilebileceği, katalog suçlar, adli kontrolün sınırları ve sulh ceza hakimliklerinin kararlarına karşı yapılacak tahliye/itiraz talepleri incelenmektedir.

Tutuklama Kararı Hangi Şartlarda Verilir? (CMK m.100)

Bir şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilmesi için kural olarak iki temel şartın aynı anda (kümülatif olarak) somut dosyada gerçekleşmiş olması gerekir:

1. Kuvvetli Suç Şüphesi (Somut Deliller)

Kuvvetli şüphe, dedikodu veya soyut ihbar seviyesinden çok daha fazlasıdır. Mahkemenin (veya hakimliğin) makul bir gözlemciyi ikna edecek düzeyde somut delillere dayanması gerekir (Örn: Parmak izi, güvenlik kamerası kayıtları, kriminal raporlar, iletişimin tespiti tutanakları vb.).

2. Tutuklama Nedenlerinden Birinin Bulunması

Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller olsa dahi, CMK m.100/2’de sayılan nedenlerden en az birinin bulunması şarttır:

• Kaçma Şüphesi: Şüphelinin ikametgahının bulunmaması, sahte pasaport hazırlığı, yurtdışına kaçma eğilimini gösteren fiili davranışlar.
• Delil Karartma Şüphesi: Şüphelinin delilleri yok etme, değiştirme veya mağdur/tanıklar üzerinde baskı kurma tehlikesinin bulunması.

Ölçülülük İlkesi (Orantılılık): Tüm şartlar oluşsa bile hakim, tutuklamanın o suç için “ölçülü” olup olmadığını değerlendirmelidir. İşlendiği iddia edilen suçun kanunda öngörülen cezası sadece adli para cezasıysa veya çok hafif bir hapis cezasıysa tutuklama kararı verilemez.

Katalog Suçlarda Tutuklama (CMK m.100/3)

CMK m.100/3 bendi, toplumda infial yaratan bazı ağır suç gruplarında “tutuklama nedeninin (kaçma/delil karartma) var sayılabileceğini” kabul etmiştir. Yargı pratiğinde “Katalog Suçlar” olarak bilinen bu grupta; Kasten öldürme, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, çocuğun cinsel istismarı, yağma (gasp) ve silahlı terör örgütüne üye olma gibi suçlar yer alır.

Ancak unutulmamalıdır ki; suçun katalog suç olması, hakime “otomatik olarak” tutuklama zorunluluğu getirmez. Hakimin bu suçlarda da adli kontrolü veya ölçülülük ilkesini takdir etme yetkisi saklıdır.

Tutuklamaya Alternatif Olarak Adli Kontrol Tedbirleri (CMK m.109)

Adli kontrol mekanizması, kişinin cezaevine gönderilmeden toplum içinde özgürlüğünün “sınırlandırılarak” denetim altında tutulmasını sağlar. “En hafif araç ilkesi” gereğince, adli kontrolün yeterli olacağı dosyalarda tutuklamaya hükmedilmemelidir.

Hakim somut dosyanın şartlarına göre aşağıdaki tedbirlerden bir veya birkaçına karar verebilir:

• Yurt dışına çıkış yasağı (pasaporta el konulması),
• Belirlenen günlerde (örn: haftada 2 gün) polis veya jandarma karakoluna imza atma,
• Konutu terk etmeme (Ev hapsi) veya elektronik kelepçe ile izlenme,
• Belirli çevrelerden, bölgelerden veya şahıslardan uzak durma,
• Alkol/uyuşturucu bağımlılığı tedavisine katılma yükümlülüğü.

Sanığın sabit bir ikametgahının bulunması, işveren veya kamu personeli olması, delillerin büyük oranda toplanmış olması gibi etkenler; savunma tarafından tutuklama yerine adli kontrol uygulanması için haklı gerekçeler olarak sunulur. Adli kontrol şartlarına kasten uymayan şüpheli hakkında mahkeme derhal tutuklama kararı çıkarabilir.

Tutuklamaya İtiraz, Tahliye Talebi ve Tutukluluk Süreleri

Tutuklamaya İtiraz Nasıl Yapılır?
Sulh Ceza Hakimliği veya ilgili mahkeme tarafından verilen tutuklama kararına karşı, şüpheli/sanık, müdafii (avukatı), eşi veya birinci derece yakınları tarafından itiraz edilebilir. İtiraz süresi, kararın yüze karşı okunmasından veya tebliğinden itibaren 7 gündür. İtiraz, kararı veren numaranın bir üstündeki Sulh Ceza Hakimliğine (örneğin 1. Sulh Ceza verdiyse, 2. Sulh Ceza’ya) yapılır.

Aylık Tutukluluk İncelemesi ve Tahliye:
İtiraz reddedilse dahi kişi unutulmuş sayılmaz. CMK m.108 gereğince tutukluluk hali her 30 günde bir Sulh Ceza Hakimi (veya mahkeme) tarafından zorunlu olarak yeniden incelenir. Bu aşamalarda savunma avukatı, değişen delil durumu veya sağlık/sosyal nedenlerle her zaman tahliye talebinde bulunabilir.

Azami Tutukluluk Süreleri (CMK m.102):
Bir kişi hakkında mahkûmiyet kararı kesinleşmeden, sonsuza dek tutuklu kalamaz. Azami süreler; Asliye Ceza Mahkemesinin görevine giren suçlarda kural olarak 1 yıl (en fazla 1,5 yıl), Ağır Ceza Mahkemesinin görevine giren suçlarda 2 yıl (zorunlu hallerde ek uzatmalarla birlikte) olarak belirlenmiştir. Terör suçlarında bu süreler farklılık gösterir. Dava bitmemiş olsa dahi azami süre dolduğunda tahliye kararı verilmesi hukuki bir zorunluluktur.

Not: Soruşturma veya kovuşturma evresinde verilen tutuklama kararlarına karşı etkili bir itiraz (tahliye) dilekçesi hazırlanması; kaçma ve delil karartma şüphesinin çürütülmesine yönelik teknik bir kurgu gerektirir. Özgürlüğün kısıtlandığı bu süreçlerde telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak adına alanında uzman bir ceza avukatıyla çalışmanız hayati önem taşır.

The post Tutuklama veAdli Kontrol(CMK m.100-109) first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinin birinci fıkrası, boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen, kusursuz ya da daha az kusurlu olan eşe maddi tazminat hakkı tanımaktadır. Bu hukuki talep; yoksulluk nafakasından, mal rejiminin tasfiyesinden ve manevi tazminattan tamamen bağımsız, kendine özgü bir dava kalemidir.

Maddi tazminat talebi, doğrudan boşanma davası dilekçesiyle birlikte ileri sürülebileceği gibi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde açılacak ayrı bir dava ile de talep edilebilir. Bu bir yıllık hak düşürücü sürenin kaçırılması, tazminat hakkının kesin olarak yitirilmesine neden olacağından, sürecin titizlikle takip edilmesi kritik önem taşır.

Maddi Tazminata Kimler, Hangi Zarar İçin Hak Kazanır?

TMK m.174/1 kapsamında maddi tazminat talep edebilmek ve mahkemeden olumlu karar alabilmek için üç temel koşulun bir arada bulunması şarttır:

• Kusur Dağılımı: Tazminat talep eden tarafın, boşanmaya neden olan olaylarda kusursuz veya karşı taraftan daha az kusurlu olması gerekir. Tam kusurlu eş maddi tazminat isteyemez. Eşit kusur durumunda ise Yargıtay içtihatlarına göre tazminat talebinin kabul edilme ihtimali son derece sınırlıdır.
• Zararın Varlığı: Boşanma nedeniyle somut bir zararın doğmuş olması gerekir. Mahkeme önünde soyut bir “evliliğim bitti, mağdur oldum” beyanı yeterli değildir; zedelenen menfaatin maddi karşılığının delillerle ortaya konması zorunludur.
• İlliyet Bağı: İddia edilen maddi zararın, doğrudan boşanmaya yol açan kusurlu eylemler veya evliliğin sona ermesi sebebiyle meydana gelmiş olması gerekir.

Mevcut ve Beklenen Menfaatlerin Zedelenmesi Nedir?

Kanun, maddi tazminatın sınırlarını “mevcut” ve “beklenen” menfaatler olmak üzere iki ayrı kategoriye ayırarak güvence altına almıştır. Aynı dava içinde her iki kayıp türü de talep edilebilir ve mahkemece ayrı ayrı değerlendirilir.

1. Mevcut Menfaatlerin Kaybı

Evlilik birliği süresince fiilen yararlanılan ve boşanma ile birlikte ortadan kalkan ekonomik değerleri ifade eder. Örneğin; diğer eşin geliriyle finanse edilen ortak yaşam standardı, konutun ortak kullanımı, sağlık giderlerinin karşılanması gibi somut ekonomik katkılar bu kapsama girer. Boşanmayla birlikte bu imkanlardan mahrum kalınması, mevcut menfaatin zedelenmesi anlamına gelir.

2. Beklenen Menfaatlerin Kaybı

Evliliğin doğal seyri içinde, gelecekte elde edilmesi makul ve muhtemel olan ekonomik kazanımların boşanma yüzünden yitirilmesidir. Örneğin; evlilik nedeniyle eğitimini yarıda bırakan veya çalışma hayatını sonlandırarak yıllarca ev işleri ve çocuk bakımıyla ilgilenen bir eşin, bu süre zarfında elde edemediği mesleki deneyim, maaş ve emeklilik hakkı gibi unsurlar beklenen menfaat kaybı olarak mahkemeye sunulabilir. Yargıtay bu durumu değerlendirirken evliliğin süresini, tarafların sosyal ve ekonomik konumlarını ve eşin evlilik uğruna yaptığı fedakarlıkları dikkate alır.

Maddi Tazminatın Ödenme Biçimi: Toptan veya İrat (Taksit)

Maddi tazminat, kural olarak toptan (tek seferde) ödenmesi gereken bir meblağ olarak karara bağlanır. Ancak mahkeme, tazminat ödeyecek eşin mali durumunu ve ödeme kapasitesini göz önünde bulundurarak, tazminatın irat biçiminde (belirli aralıklarla/taksitler halinde) ödenmesine de karar verebilir.

İrat biçiminde bağlanan maddi tazminat, sıklıkla yoksulluk nafakası ile karıştırılsa da hukuki nitelikleri tamamen farklıdır:

• Nafaka, doğrudan “yoksulluğa düşme” şartına bağlıdır; maddi tazminat ise menfaat kaybına ve kusur oranına dayanır.
• Yoksulluk nafakası kural olarak süresizdir. İrat şeklindeki maddi tazminat ise, mahkemenin belirlediği toplam tazminat bedelinin taksitlere bölünmüş halidir (toplam borç bitince sona erer).
• Tazminat alacaklısının yeniden evlenmesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi durumunda, nafakada olduğu gibi irat otomatik olarak kesilmez; iradın kaldırılabilmesi için ayrı bir yargısal değerlendirme ve mahkeme kararı gerekir.

Boşanma davalarında talep edilecek tazminat miktarının ne olacağı, hangi tür menfaat kaybına dayanılacağı ve ödeme biçiminin nasıl talep edileceği, somut olayın ekonomik dinamiklerine göre stratejik olarak planlanmalıdır. Eksik beyanlar ve ispatlanamayan zararlar, haklı olunan dosyalarda dahi tazminat taleplerinin reddedilmesine yol açabilmektedir. Evliliğinizin sona ermesiyle uğradığınız bu mevcut veya beklenen menfaat kayıplarını mahkeme huzurunda hangi somut delillerle ispatlayabileceğinizi daha önce değerlendirdiniz mi?

The post Erzurum Boşanma Avukatı first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

Türk Medeni Kanunu’nda Yer Alan Nafaka Türleri

Boşanma süreciyle ilişkisine ve çocukların durumuna göre talep edilebilecek nafaka türleri şunlardır:

• Tedbir Nafakası: Dava açılmadan önce veya boşanma davası devam ederken, eşin veya çocukların geçimini güvence altına almak maksadıyla hâkimin re’sen veya talep üzerine hükmettiği geçici bir nafakadır. Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte sona erer veya yerini kalıcı nafakaya bırakır.
• Yoksulluk Nafakası: Boşanma kararının ardından, evliliğin bitmesi yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşin diğer eşten talep edebildiği nafakadır. TMK m. 175 uyarınca talep eden eşin kusursuz veya diğer eşten daha az kusurlu olması şartı aranır. Kural olarak süresiz hükmedilse de ödeme koşulları ve süresi tamamen mahkemenin takdirine tabidir.
• İştirak Nafakası: Velayeti diğer eşe bırakılan çocuğun bakım, sağlık ve eğitim giderlerine katkı sağlamak amacıyla velayeti almayan eş aleyhine hükmedilen nafakadır. TMK m. 182 kapsamında değerlendirilir ve kural olarak çocuğun ergin olmasına (18 yaş) kadar devam eder. Ancak çocuğun eğitimi devam ediyorsa hâkim kararıyla bu süre uzatılabilir.

Nafaka Türlerinin Birbirinden Ayrıldığı Temel Noktalar

Üç nafaka türü arasındaki hukuki ayrımlar şu başlıklarda toplanmaktadır:

• Talep Eden: Tedbir nafakası eş veya çocuk adına talep edilebilir. Yoksulluk nafakası yalnızca eş tarafından talep edilebilir. İştirak nafakası ise velayet hakkına sahip eş tarafından çocuk adına istenir.
• Hükmedilme Zamanı: Tedbir nafakası boşanma davası süresince verilir. Yoksulluk ve iştirak nafakalarına ise boşanma kararıyla birlikte veya sonrasında hükmedilir.
• Kusur Koşulu: Yoksulluk nafakasında talep edenin kusursuz veya daha az kusurlu olması zorunludur. İştirak nafakasında ise ebeveynlerin kusuru belirleyici değildir; belirleyici olan tek unsur çocuğun üstün yararıdır.
• Süre: Tedbir nafakası boşanmanın kesinleşmesiyle, iştirak nafakası kural olarak erginlikle sona erer. Yoksulluk nafakasının süresi ise tarafların koşullarına ve mahkeme kararına göre tayin edilir.

Nafaka Miktarı Belirlenirken Dikkate Alınan Ölçütler

Mahkemeler nafaka miktarını belirlerken sabit bir matematiksel formül kullanmaz; TMK m. 4’te belirtilen hakkaniyet ilkesi çerçevesinde somut olayın özelliklerini tartar. Miktarın belirlenmesinde rol oynayan etkenler şunlardır:

• Tarafların Ekonomik Durumu: Nafaka yükümlüsünün kendi geçimini güçleştirmeyecek düzeydeki gelir ve varlıkları ile alacaklının ihtiyaçları ve gelir elde etme kapasitesi birlikte değerlendirilir.
• Çocuğun Yaşı ve İhtiyaçları: İştirak nafakasında çocuğun okul, sağlık ve günlük bakım masrafları ayrıca incelenir. Çocuğun küçük olması veya özel bakıma muhtaç olması miktarı doğrudan etkiler.
• Yaşam Standardı: Evlilik birliği boyunca sürdürülen yaşam standardı, özellikle yoksulluk nafakasının hesaplanmasında referans noktası olarak dikkate alınır.
• Kusur Durumu: Ağır kusur, yoksulluk nafakasına hükmedilmesini tamamen engelleyebilir. İştirak nafakasında ise kusur oranları miktarı etkilemez, yalnızca velayet kararının şekillenmesinde rol oynar.
• Enflasyon ve Geçim Endeksi: Belirlenen miktarın zamanla erimemesi için hâkim genellikle TÜFE artış oranına göre yıllık bir güncelleme kararı verebilir. Böyle bir karar yoksa ilerleyen yıllarda uyarlama davası açılması gerekir.

Nafaka Davasında Yargılama Süreci ve Yetkili Mahkeme

Nafaka davaları kural olarak Aile Mahkemelerinde görülür; Aile Mahkemesi kurulmayan ilçelerde ise bu davalara Asliye Hukuk Mahkemeleri bakar. Yargılama sürecinin dinamikleri şunlardır:

• Boşanma Davası İçinde Talep: Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakaları doğrudan boşanma davası dosyası içinde talep edilebilir. Bu durum usul ekonomisi sağladığı gibi velayet ve nafaka kararlarının uyum içinde verilmesine olanak tanır.
• Bağımsız Nafaka Davası: Boşanma kararı kesinleştikten sonra veya fiili ayrılık (evlilik devam ederken) durumlarında bağımsız nafaka davası açılabilir. Bu durumda yetkili mahkeme kural olarak davacının yerleşim yeri mahkemesidir.
• Delillerin İncelenmesi: Tarafların gelir durumunu gösteren maaş bordroları, SGK bilgileri, banka hesap dökümleri, tapu kayıtları ve kira gelirleri mahkemece detaylıca incelenir ve gerektiğinde bilirkişiye başvurulur. Dava devam ederken alacaklının mağdur olmaması için geçici tedbir nafakası kararı alınarak hızlıca icra edilebilir.

Nafakanın Tahsili, İcrası ve Uyarlama (Artırım/Azaltım) Davaları

Mahkemenin nafakaya ilişkin kararı kesinleştiğinde, bu alacak ilamlı icra yoluyla tahsil edilebilir. Nafaka alacakları kanunen öncelikli alacak statüsünde olup icra takibinde üstün bir konumda yer alır. Borçlu tarafın yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda haciz işlemleri ve kanuni şartları oluştuğunda tazyik hapsi gibi ciddi yaptırımlar devreye sokulabilir.

Zaman içinde ekonomik dengelerin değişmesi halinde Nafakanın Uyarlanması Davası açılabilir. Enflasyon oranları, çocuğun yaş almasıyla artan eğitim/sağlık ihtiyaçları, nafaka yükümlüsünün gelirindeki ciddi düşüş veya nafaka alacaklısının düzenli ve yeterli bir gelire kavuşması, uyarlama davası açmak için haklı nedenlerdir. Bu dava mevcut hükmü tamamen ortadan kaldırmaz; değişen şartlar ışığında nafakayı orantılı olarak artırır veya azaltır.

Uyarlama (artırım veya azaltım) davalarında ispat yükümlülüğü oldukça kritiktir. Miktarın artırılmasını talep eden taraf olumsuz koşullarını, azaltılmasını isteyen taraf ise ödeme güçlüğünü somut ve yasal belgelerle mahkemeye sunmak zorundadır. İcra takibi ve uyarlama süreçlerinin eş zamanlı ve hatasız yürütülmesi hak kayıplarını önlemek adına büyük önem taşır.

The post Nafaka Davası ve Türk Hukukunda Nafaka Türleri first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

Yoksulluk nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinin ardından ekonomik olarak yoksullaşacak olan eşe ödenen maddi destektir.

Ayrıca, diğer eş, mali gücü oranında bu nafakayı sağlar.

TMK 175. maddesinde düzenlenen bu nafaka, evlilik sona erdiğinde yarattığı ekonomik sarsıntıyı dengelemeyi amaçlar.

Boşanma davalarında en çok tartışılan konulardan biri olan yoksulluk nafakası, çocukların bakımı için verilen iştirak nafakasından tamamen farklıdır. İştirak nafakası çocuğun üstün yararı ve masrafları için ödenirken; yoksulluk nafakası doğrudan boşanan eşin kendi geçimini sağlayabilmesi adına talep edilir.

YOKSULLUK NAFAKASI HAK KAZANMA ŞARTLARI NELERDİR?

Kanun, her boşanan eşe otomatik olarak YOKSULLUK NAFAKASI hakkı tanımaz.

Ayrıca, Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için TMK m.175 uyarınca üç temel unsurun bir arada bulunması zorunludur.

• Yoksulluğa Düşme Olgusu: Nafaka talep eden eşin, boşanma ile birlikte kendi geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli bir gelirden veya malvarlığından yoksun kalması gerekir. Yargıtay içtihatlarında “yoksulluk” kavramı geniş yorumlanmakta; asgari ücret seviyesinde bir gelir dahi, eğer kişiyi boşanma öncesi standartlarının çok altına itiyorsa (somut duruma göre) yoksulluğu ortadan kaldırmayabilmektedir.
• Daha Ağır Kusurlu Olmama: Nafaka talep eden taraf, boşanmaya sebep olan olaylarda karşı taraftan daha ağır kusurlu olmamalıdır. Eşit kusur halinde veya nafaka isteyenin kusursuz, karşı tarafın kusurlu olduğu hallerde nafaka talebi kabul edilebilir. Ancak ağır kusurlu eşin yoksulluk nafakası talebi reddedilir.
• Talep Zorunluluğu (Süre): Hakim, yoksulluk nafakasına resen (kendiliğinden) karar veremez. Bu nafakanın boşanma davası dilekçelerinde veya boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren en geç 1 yıl içinde bağımsız bir dava ile talep edilmesi şarttır. Aksi takdirde hak düşürücü süre nedeniyle talep hakkı ortadan kalkar.

Not: Mevzuatımızda yoksulluk nafakası açısından herhangi bir cinsiyet ayrımı bulunmamaktadır. Şartları sağlayan erkek eşler de kadın eşlerden yoksulluk nafakası talep edebilir.

Yoksulluk Nafakası Süresiz mi Ödenir?

Toplumda en çok merak edilen ‘nafaka ömür boyu mu sürer?’ sorusunun yanıtı budur.

Bununla birlikte YOKSULLUK NAFAKASI bağlamında yasanın lafzında süresiz düzenlendiği ifade edilir.

TMK m.175, nafakanın kaç yıl ödeneceğine dair kesin bir zaman sınırı koymamıştır.

Hakim, kararda aksini belirtmedikçe nafaka süresiz olarak bağlanır.

Ancak “süresiz” kavramı, nafakanın hiçbir şartta kesilemeyeceği anlamına gelmez. Kanun koyucu, değişen yaşam koşullarını gözeterek nafakanın hangi durumlarda kaldırılabileceğini veya azaltılabileceğini TMK m.176’da açıkça düzenlemiştir.

Yoksulluk Nafakasının Kesilmesini veya Azaltılmasını Gerektiren Durumlar

Yoksulluk nafakasının iptali veya miktarının güncellenmesi işlemleri, kural olarak Nafakanın Kaldırılması (veya Uyarlanması) Davası yoluyla gerçekleştirilir. Nafakanın kesilmesini gerektiren başlıca yasal haller şunlardır:

Kendiliğinden (Mahkeme Kararına Gerek Olmadan) Kesilen Haller:

• Yeniden Evlenme: Nafaka alacaklısının resmi olarak yeni bir evlilik yapması durumunda, evlilik tarihi itibarıyla nafaka yükümlülüğü kendiliğinden düşer.
• Ölüm: Nafaka alacaklısının veya yükümlüsünün ölümü halinde nafaka borcu biter, mirasçılara intikal etmez.

2. Dava Yoluyla (Mahkeme Kararıyla) Kesilen veya Azaltılan Haller:

• Fiili Birliktelik (Evli Gibi Yaşama): Nafaka alan eşin resmi bir nikah olmaksızın, başka bir kişiyle sürekli ve istikrarlı bir şekilde “evliymiş gibi” birlikte yaşaması durumunda açılacak dava ile nafaka tamamen kaldırılır. (İspat yükü nafaka ödeyen taraftadır).
• Yoksulluğun Sona Ermesi: Nafaka alan tarafın yeterli bir işe girmesi, miras kalması, yüklü miktarda bağış alması gibi nedenlerle ekonomik durumunun düzelmesi ve yoksulluk sınırından çıkması halinde mahkeme kararıyla nafaka iptal edilebilir.
• Mali Durumun Önemli Ölçüde Kötüleşmesi: Nafaka ödeyen eşin işsiz kalması, iflas etmesi veya ağır bir hastalığa yakalanması gibi kendi geçimini dahi sağlayamayacak düzeyde somut bir ekonomik gerileme yaşaması durumunda nafakanın azaltılması veya kaldırılması talep edilebilir.

Önemli Uyarı: Resmi evlilik ve ölüm halleri dışında; eski eşinizin işe girdiğini veya biriyle yaşadığını düşünseniz dahi, mahkemeden nafakanın kaldırılması kararı almadan ödemeyi tek taraflı olarak kesmemelisiniz. Aksi takdirde birikmiş nafaka borçları nedeniyle hakkınızda icra takibi başlatılabilir ve tazyik hapsi gibi yaptırımlarla karşılaşabilirsiniz.

Yoksulluk nafakası taleplerinin sunulması, kusur oranlarının ispatı ve değişen şartlara göre nafakanın iptali davaları, katı usul kurallarına tabidir. Hak kayıplarının ve yersiz mali yükümlülüklerin önüne geçmek adına sürecin başından itibaren alanında uzman bir avukatın profesyonel desteğiyle hareket edilmesi tavsiye edilmektedir.

The post Yoksulluk Nafakası Nedir, Ne Kadar Süre Ödenir? first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

Yabancılar ve mülteci hukuku; iltica talebinde bulunanların, vatansız kişilerin ve zorunlu nedenlerle ülkelerini terk ederek Türkiye’ye gelen bireylerin yasal haklarını, statülerini ve yükümlülüklerini düzenleyen temel hukuk disiplinidir. Türkiye’deki uygulamalar esas olarak 1951 Cenevre Sözleşmesi ile 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YİUK) ve ilgili ikincil mevzuat ekseninde yürütülmektedir.

İkamet izinlerinin alınması, uluslararası koruma talepleri, deport (sınır dışı etme) kararlarının iptali ve yabancı mahkeme ilamlarının Türkiye’de geçerli kılınması gibi idari ve adli süreçler yüksek teknik bilgi gerektirir. Her yabancının hukuki statüsü ve Türkiye’de bulunma gerekçesi farklı olduğundan, başvuru ve dava dosyalarının somut olayın özelliklerine göre titizlikle incelenmesi şarttır.

Türkiye’de Uygulanan Uluslararası Koruma Statüleri

6458 sayılı YİUK kapsamında Türkiye’ye sığınan yabancılar için dört temel koruma statüsü belirlenmiştir. Bu statülerin tahsisi; kişinin uyruğuna, ülkesinden ayrılma nedenlerine ve Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmelere koyduğu coğrafi çekincelere göre farklılık gösterir.

• Mülteci Statüsü: 1951 Cenevre Sözleşmesi gereğince; ırkı, dini, milliyeti, belirli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi düşünceleri sebebiyle zulüm görme korkusu taşıyan ve bu yüzden ülkesini terk eden kişilere verilir. Türkiye’nin sözleşmeye koyduğu coğrafi sınırlama nedeniyle, bu statüden yalnızca “Avrupa ülkelerinde meydana gelen olaylar” sebebiyle Türkiye’ye gelen yabancılar faydalanabilmektedir.
• Şartlı Mülteci Statüsü: Avrupa dışındaki coğrafyalardan gelip 1951 Sözleşmesi’ndeki zulüm kriterlerini tam olarak taşıyan kişilere verilen statüdür. Bu kişiler, üçüncü bir güvenli ülkeye yerleştirilinceye (kabul edilene) dek Türkiye’de ikamet etme hakkına sahip olurlar.
• İkincil Koruma: Kişi mülteci veya şartlı mülteci kriterlerini karşılamamakla birlikte; menşe ülkesine geri gönderildiğinde ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı onur kırıcı bir muameleye maruz kalacaksa (ya da ciddi bir bireysel tehdit altındaysa) bu statüye alınır.
• Geçici Koruma: Bireysel statü değerlendirmesi prosedürüne alınmaksızın, kitlesel (toplu) bir akınla Türkiye’ye sığınan yabancılara sağlanan geçici korumadır (Örneğin, Suriye uyruklu yabancıların büyük çoğunluğu bu kapsamda değerlendirilmektedir).

Uluslararası Koruma Başvurusu ve Dava Süreci

Koruma başvuruları, doğrudan Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’ne bağlı İl Göç İdaresi Müdürlükleri vasıtasıyla yapılmaktadır. Yabancının Türkiye’ye giriş yaptığı idarece öğrenildikten sonra makul bir süre içinde bu başvurunun yapılması gerekmektedir; gecikmeler başvurunun kabul edilebilirliğini riske sokabilmektedir.

Süreç; resmi kayıt işlemlerinin tamamlanması, detaylı değerlendirme mülakatı ve nihai statü belirleme kararı adımlarıyla ilerler. İdare tarafından verilen ret kararlarına karşı İdare Mahkemelerinde iptal davası açılması zorunludur. Ayrıca, mahkeme sürecinde başvurucunun ülkesine zorla iade edilmesini engellemek maksadıyla mahkemeden yürütmenin durdurulması kararı (veya geçici tedbir) talep edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu süreçlerde kanuni itiraz sürelerinin çok kısa tutulmuş olması, usul kurallarına hassasiyetle uyulmasını gerektirir.

Sınır Dışı Etme (Deport) Kararları ve İptal Davası

Sınır dışı etme kararları, hakkında bu yönde işlem tesis edilen yabancının seyahat özgürlüğünü ve temel güvenliğini doğrudan hedef alan en ağır idari işlemlerden biridir. 6458 sayılı YİUK’un 52. maddesi ve devamındaki düzenlemeler uyarınca, deport kararlarına karşı yetkili İdare Mahkemesinde iptal davası açma hakkı bulunmaktadır.

Yasal mevzuat gereği, sınır dışı kararının kişiye tebliğ edilmesinden itibaren 15 gün içinde iptal davasının açılması gerekmektedir. Bu 15 günlük hak düşürücü sürenin kaçırılması, telafisi imkansız hak kayıplarına ve yabancının derhal sınır dışı edilmesine yol açabilmektedir.

Türkiye’de İkamet İzni (Oturum İzni) Başvuruları

Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de yasal statüde bulunabilmeleri için kural olarak ikamet izni (oturum izni) almaları esastır. Yabancının geliş amacına ve hukuki statüsüne göre; kısa dönem, uzun dönem, aile, öğrenci veya insani ikamet izni türlerinden şartları sağlanan model seçilmelidir.

İlk başvurular e-İkamet sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılır ve ardından ilgili İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nde dosya teslimi/mülakat aşamasına geçilir. Dosyada belge eksikliği bulunması, hatalı mülakat beyanları veya göç mevzuatındaki dönemsel değişiklikler sebebiyle ikamet izni talepleri reddedilebilir. Ret kararlarına karşı da idari itiraz yolları ve yargısal denetim mekanizmaları (idare mahkemesinde iptal davası) etkin şekilde işletilebilmektedir.

Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi

Yabancı ülke mahkemelerince verilmiş kararların (boşanma, velayet, alacak ilamları vb.) Türkiye’de yasal olarak hüküm ifade edebilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması şarttır. Bu davalar; karar veren ülkenin kanunlarına, o ülkeyle Türkiye arasındaki ikili anlaşmalara ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümlerine göre şekillenir.

Tanıma davası genel itibariyle Asliye Hukuk (veya Aile) Mahkemelerinde görülür. İlgili yabancı kararın Türkiye’de icra edilebilir bir yönü varsa (örneğin nafaka, maddi tazminat ödenmesi hükmü), salt tanıma yeterli olmaz; ek koşulların varlığının araştırıldığı tenfiz davasının prosedürleri işletilmelidir.

Yabancılar Hukukunda Profesyonel Temsilin Önemi

Deport kararlarına itiraz, ikamet izni retlerinin iptali ve uluslararası koruma prosedürleri; usul kurallarının katı bir biçimde uygulandığı ve itiraz sürelerinin oldukça kısa olduğu spesifik hukuki süreçlerdir. Sürelerin kaçırılması veya eksik evrakla yapılan hatalı müracaatlar, kişilerin Türkiye’deki varlığını doğrudan tehdit edebilir. Bitmez Hukuk ve Danışmanlık olarak; yabancılar ve mülteci hukukundan doğan tüm idari ihtilaflarda, müvekkillerimizin yasal haklarını güvence altına almak ve idare mahkemeleri nezdindeki iptal davalarını yürütmek üzere profesyonel dava vekilliği hizmeti sağlamaktayız.

The post Yabancılar ve Mülteci Hukuku first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.

İcra ve İflas Hukuku, alacaklının kendi çabasıyla tahsil edemediği alacaklarını devletin cebri icra gücü (icra müdürlükleri ve mahkemeler) vasıtasıyla almasını sağlayan veya ödeme güçlüğüne düşen borçlunun malvarlığının yasal kurallar çerçevesinde tasfiye edilmesini düzenleyen teknik bir hukuk dalıdır. Temelini 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’ndan (İİK) alan bu disiplin; bireysel alacakların tahsilinden şirketlerin iflas sürecine kadar son derece geniş ve katı usul kurallarına tabi bir işleyişe sahiptir.

İcra takiplerinde hak düşürücü sürelerin (itiraz, şikayet) çok kısa olması, hatalı atılacak bir adımın alacağın tahsilini imkansız kılması veya borçlu olunmayan bir tutarın cebren ödenmesine yol açması sebebiyle sürecin profesyonel bir hukuki çerçevede yürütülmesi şarttır.

İcra Takibi Türleri ve Sürecin İşleyişi

İcra takibi, alacağın niteliğine, kaynağına ve eldeki evrakın türüne göre farklı hukuki yollarla başlatılır. Türk icra sisteminde temel ayrım İlamlı İcra ve İlamsız İcra şeklindedir.

1. İlamlı İcra Takibi

Alacaklının elinde bir mahkeme kararı (ilam) veya kanunen ilam niteliği taşıyan belge (kesinleşmiş nafaka kararı, kayıtsız şartsız borç ikrarı içeren noter senedi vb.) bulunuyorsa başvurulan yoldur. İlamlı takiplerde borçlunun icra dairesine itiraz ederek takibi durdurma hakkı istisnai haller (itfa, imhal, zamanaşımı) dışında kural olarak yoktur.

2. İlamsız İcra Takibi

Alacaklının elinde herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın, bir belgeye (fatura, cari hesap ekstresi, sözleşme) dayanarak veya hiçbir yazılı belge olmadan dahi başlatabildiği takip türüdür. İlamsız icra kendi içinde üç alt başlığa ayrılır:

• Genel Haciz Yolu: Para ve teminat alacakları için uygulanan standart yoldur.
• Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu: Alacağın bono (senet), çek veya poliçe gibi kıymetli evraka dayandığı durumlarda açılır. İşleyişi çok daha hızlı ve itiraz şartları çok daha katıdır.
• Kiralanan Taşınmazların Tahliyesi: Kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle hem kira alacağının tahsili hem de kiracının tahliyesi amacıyla başlatılan özel takip türüdür.

İcra Takibine İtiraz ve İtiraz Süreleri

İcra takibi başladığında icra müdürlüğü borçluya bir Ödeme Emri (veya İcra Emri) tebliğ eder. Borçlunun haksız bir takibe karşı ilk ve en önemli savunma silahı bu ödeme emrine süresi içinde itiraz etmektir.

Genel haciz yoluyla takiplerde borçlu, ödeme emrinin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 GÜN içinde; borca, faize, icra dairesinin yetkisine veya imzaya itiraz edebilir. Geçerli bir itiraz, icra takibini kendiliğinden durdurur.
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda ise itiraz süresi 5 GÜN‘dür ve itiraz icra dairesine değil, doğrudan İcra Hukuk Mahkemesi’ne yapılmalıdır. Üstelik bu yolda itiraz satışı durdursa da haczi kural olarak durdurmaz.

İtirazın İptali Davası: Borçlunun haksız yere itiraz ederek takibi durdurması halinde, alacaklı 1 yıl içerisinde mahkemede İtirazın İptali Davası açarak itirazı kaldırabilir ve borçlu aleyhine en az %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep edebilir.

Haciz İşlemleri ve Haczedilemeyen Mallar

Takibin kesinleşmesinin ardından alacaklının talebiyle borçlunun menkul (taşınır) ve gayrimenkul (taşınmaz) mallarına, maaşına ve banka hesaplarına haciz konulur. Haczedilen mallar daha sonra icra kanalıyla (UYAP e-Satış üzerinden) satılarak elde edilen bedel alacaklıya ödenir.

Ancak İcra ve İflas Kanunu, borçlunun ve ailesinin ekonomik varlığını tamamen yok etmemek adına bazı mal ve hakların haczedilemeyeceğini (veya kısmen haczedilebileceğini) hüküm altına almıştır:

• Borçlunun ve ailesinin lüzumlu ev eşyaları (Birden fazla aynı eşya varsa biri haczedilebilir).
• Borçlunun mesleğini icra edebilmesi için zorunlu olan alet ve edevatlar.
• Maaş ve ücretlerin ancak dörtte biri (1/4’ü) haczedilebilir (Nafaka alacakları istisnadır).
• Emekli maaşları kural olarak (nafaka borcu ve SGK prim borçları hariç) borçlunun onayı olmadan haczedilemez.

Bu yasal sınırlara uyulmadan yapılan haciz işlemlerine karşı, haczin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikayet başvurusunda bulunularak haczin fekki (kaldırılması) sağlanabilir.

İflas Süreci ve Şirket Tasfiyesi

İflas kurumu, tacir sıfatı taşıyan (veya kanunen tacir sayılan) borçluların, muaccel hale gelmiş borçlarını ödeyememesi durumunda tüm malvarlığının (iflas masasının) tasfiye edilerek alacaklılara belirli bir sıra dahilinde paylaştırılmasıdır. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından iflas kararı verilmesiyle birlikte borçlunun malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi sona erer ve idare “İflas İdaresi’ne” geçer.

Konkordato (İflas Anlaşması) Nedir?

Ekonomik darboğaza giren, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan şirketlerin (veya gerçek kişilerin), iflastan kurtulmak amacıyla alacaklılarıyla yaptığı ve mahkemece onaylanan yasal yeniden yapılandırma projesine Konkordato denir.

Konkordato başvurusunda bulunan şirkete Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından geçici ve kesin mühlet kararları verilir. Bu mühlet zarfında borçlu şirkete karşı (istisnalar hariç) hiçbir icra takibi yapılamaz, yapılmış takipler durur, haciz işlemi gerçekleştirilemez ve bankalar kredileri erken çağaramaz. Süreç, atanan konkordato komiserleri eşliğinde yürütülür ve şirketin yeniden ayağa kalkması amaçlanır.

Tasarrufun İptali, Menfi Tespit ve İstirdat Davaları

İcra İflas Hukuku, alacaklının ve borçlunun haklarını dengelemek adına üç önemli dava türü daha öngörmüştür:

• Tasarrufun İptali Davası (İİK m.277): Kötü niyetli borçlunun, alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla mallarını eşine, dostuna veya üçüncü kişilere muvazaalı (danışıklı) olarak devretmesi halinde açılır. Bu dava ile hileli satış işlemleri iptal edilerek malın icra yoluyla satışı sağlanır.
• Menfi Tespit Davası: Borçlu, icra takibi başlamadan önce veya takip sırasında borçlu olmadığını kanıtlamak için bu davayı açar.
• İstirdat (Geri Alma) Davası: Borçlunun, borcu olmadığı halde icra tehdidi ve cebri icra baskısı altında ödemek zorunda kaldığı paranın, alacaklıdan yasal faiziyle geri alınması için (ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde) açılan davadır.

Önemli Uyarı: İcra takiplerinde sürelerin kaçırılması haklı iken haksız duruma düşülmesine ve telafisi güç zararlara yol açmaktadır. Bu içerik salt hukuki bilgilendirme amacıyla kaleme alınmış olup, hukuki ihtilaflarınızda alanında deneyimli bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilmektedir.

The post İcra İflas Hukuku first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.