Yoksulluk nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinin ardından ekonomik olarak yoksullaşacak olan eşe ödenen maddi destektir.

Ayrıca, diğer eş, mali gücü oranında bu nafakayı sağlar.

TMK 175. maddesinde düzenlenen bu nafaka, evlilik sona erdiğinde yarattığı ekonomik sarsıntıyı dengelemeyi amaçlar.

Boşanma davalarında en çok tartışılan konulardan biri olan yoksulluk nafakası, çocukların bakımı için verilen iştirak nafakasından tamamen farklıdır. İştirak nafakası çocuğun üstün yararı ve masrafları için ödenirken; yoksulluk nafakası doğrudan boşanan eşin kendi geçimini sağlayabilmesi adına talep edilir.

YOKSULLUK NAFAKASI HAK KAZANMA ŞARTLARI NELERDİR?

Kanun, her boşanan eşe otomatik olarak YOKSULLUK NAFAKASI hakkı tanımaz.

Ayrıca, Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için TMK m.175 uyarınca üç temel unsurun bir arada bulunması zorunludur.

• Yoksulluğa Düşme Olgusu: Nafaka talep eden eşin, boşanma ile birlikte kendi geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli bir gelirden veya malvarlığından yoksun kalması gerekir. Yargıtay içtihatlarında “yoksulluk” kavramı geniş yorumlanmakta; asgari ücret seviyesinde bir gelir dahi, eğer kişiyi boşanma öncesi standartlarının çok altına itiyorsa (somut duruma göre) yoksulluğu ortadan kaldırmayabilmektedir.
• Daha Ağır Kusurlu Olmama: Nafaka talep eden taraf, boşanmaya sebep olan olaylarda karşı taraftan daha ağır kusurlu olmamalıdır. Eşit kusur halinde veya nafaka isteyenin kusursuz, karşı tarafın kusurlu olduğu hallerde nafaka talebi kabul edilebilir. Ancak ağır kusurlu eşin yoksulluk nafakası talebi reddedilir.
• Talep Zorunluluğu (Süre): Hakim, yoksulluk nafakasına resen (kendiliğinden) karar veremez. Bu nafakanın boşanma davası dilekçelerinde veya boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren en geç 1 yıl içinde bağımsız bir dava ile talep edilmesi şarttır. Aksi takdirde hak düşürücü süre nedeniyle talep hakkı ortadan kalkar.

Not: Mevzuatımızda yoksulluk nafakası açısından herhangi bir cinsiyet ayrımı bulunmamaktadır. Şartları sağlayan erkek eşler de kadın eşlerden yoksulluk nafakası talep edebilir.

Yoksulluk Nafakası Süresiz mi Ödenir?

Toplumda en çok merak edilen ‘nafaka ömür boyu mu sürer?’ sorusunun yanıtı budur.

Bununla birlikte YOKSULLUK NAFAKASI bağlamında yasanın lafzında süresiz düzenlendiği ifade edilir.

TMK m.175, nafakanın kaç yıl ödeneceğine dair kesin bir zaman sınırı koymamıştır.

Hakim, kararda aksini belirtmedikçe nafaka süresiz olarak bağlanır.

Ancak “süresiz” kavramı, nafakanın hiçbir şartta kesilemeyeceği anlamına gelmez. Kanun koyucu, değişen yaşam koşullarını gözeterek nafakanın hangi durumlarda kaldırılabileceğini veya azaltılabileceğini TMK m.176’da açıkça düzenlemiştir.

Yoksulluk Nafakasının Kesilmesini veya Azaltılmasını Gerektiren Durumlar

Yoksulluk nafakasının iptali veya miktarının güncellenmesi işlemleri, kural olarak Nafakanın Kaldırılması (veya Uyarlanması) Davası yoluyla gerçekleştirilir. Nafakanın kesilmesini gerektiren başlıca yasal haller şunlardır:

Kendiliğinden (Mahkeme Kararına Gerek Olmadan) Kesilen Haller:

• Yeniden Evlenme: Nafaka alacaklısının resmi olarak yeni bir evlilik yapması durumunda, evlilik tarihi itibarıyla nafaka yükümlülüğü kendiliğinden düşer.
• Ölüm: Nafaka alacaklısının veya yükümlüsünün ölümü halinde nafaka borcu biter, mirasçılara intikal etmez.

2. Dava Yoluyla (Mahkeme Kararıyla) Kesilen veya Azaltılan Haller:

• Fiili Birliktelik (Evli Gibi Yaşama): Nafaka alan eşin resmi bir nikah olmaksızın, başka bir kişiyle sürekli ve istikrarlı bir şekilde “evliymiş gibi” birlikte yaşaması durumunda açılacak dava ile nafaka tamamen kaldırılır. (İspat yükü nafaka ödeyen taraftadır).
• Yoksulluğun Sona Ermesi: Nafaka alan tarafın yeterli bir işe girmesi, miras kalması, yüklü miktarda bağış alması gibi nedenlerle ekonomik durumunun düzelmesi ve yoksulluk sınırından çıkması halinde mahkeme kararıyla nafaka iptal edilebilir.
• Mali Durumun Önemli Ölçüde Kötüleşmesi: Nafaka ödeyen eşin işsiz kalması, iflas etmesi veya ağır bir hastalığa yakalanması gibi kendi geçimini dahi sağlayamayacak düzeyde somut bir ekonomik gerileme yaşaması durumunda nafakanın azaltılması veya kaldırılması talep edilebilir.

Önemli Uyarı: Resmi evlilik ve ölüm halleri dışında; eski eşinizin işe girdiğini veya biriyle yaşadığını düşünseniz dahi, mahkemeden nafakanın kaldırılması kararı almadan ödemeyi tek taraflı olarak kesmemelisiniz. Aksi takdirde birikmiş nafaka borçları nedeniyle hakkınızda icra takibi başlatılabilir ve tazyik hapsi gibi yaptırımlarla karşılaşabilirsiniz.

Yoksulluk nafakası taleplerinin sunulması, kusur oranlarının ispatı ve değişen şartlara göre nafakanın iptali davaları, katı usul kurallarına tabidir. Hak kayıplarının ve yersiz mali yükümlülüklerin önüne geçmek adına sürecin başından itibaren alanında uzman bir avukatın profesyonel desteğiyle hareket edilmesi tavsiye edilmektedir.

The post Yoksulluk Nafakası Nedir, Ne Kadar Süre Ödenir? first appeared on Bitmez Hukuk & Danışmanlık Erzurum Avukat Metehan Bitmez.